Παρατηρήσεις επί του σχεδίου του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Η πρωτοβουλία για τη σύνταξη και θέσπιση νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνιστά μια θετική και αναγκαία θεσμική παρέμβαση. Η κωδικοποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας που διέπει τη λειτουργία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α΄ βαθμού συμβάλλει στη βελτίωση της κανονιστικής σαφήνειας, της διοικητικής συνοχής και της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας των δήμων.
Παρά ταύτα, από τη μελέτη του σχεδίου νόμου προκύπτουν ορισμένα ζητήματα τα οποία, κατά την άποψη μας, χρήζουν περαιτέρω επεξεργασίας και βελτίωσης:
1. Ρόλος και αρμοδιότητες Δημοτικού Συμβουλίου
Στο προτεινόμενο πλαίσιο παρατηρείται περιορισμός των ουσιαστικών αρμοδιοτήτων του Δημοτικού Συμβουλίου, το οποίο αποτελεί το ανώτατο συλλογικό όργανο διοίκησης του δήμου. Η ενίσχυση της εκτελεστικής λειτουργίας δεν θα πρέπει να οδηγεί σε αποδυνάμωση του ρόλου του Συμβουλίου ούτε σε υποβάθμιση της θεσμικής λειτουργίας του Προέδρου του, ο οποίος διασφαλίζει την εύρυθμη λειτουργία, τη διαφάνεια και τη δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων.
2. Εκλογικό σύστημα και εκπροσώπηση δημοτικών ενοτήτων
Η κατάργηση των εκλογικών περιφερειών στους δήμους δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς αναφορικά με τη διασφάλιση της αντιπροσωπευτικότητας των Δημοτικών Συμβουλίων. Υφίσταται ο κίνδυνος υπερεκπροσώπησης του κεντρικού αστικού πυρήνα εις βάρος των λοιπών δημοτικών ενοτήτων και τοπικών κοινοτήτων, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την ισόρροπη τοπική ανάπτυξη και τη θεσμική συνοχή του δήμου.
3. Οικονομική αυτοτέλεια και πραγματικό αυτοδιοίκητο
Το πλέον κρίσιμο ζήτημα παραμένει η διαχρονική υποχρηματοδότηση των δήμων και η περιορισμένη οικονομική και διοικητική τους αυτοτέλεια. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς τους αντίστοιχους πόρους υπονομεύει τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ο νέος Κώδικας θα πρέπει να ενσωματώνει σαφείς ρυθμίσεις που να διασφαλίζουν επαρκείς και σταθερούς χρηματοδοτικούς πόρους, καθώς και πραγματική δυνατότητα άσκησης τοπικών πολιτικών.
Με βάση τα ανωτέρω, κρίνεται σκόπιμο το τελικό θεσμικό πλαίσιο:
- να ενισχύει τον ρόλο του Δημοτικού Συμβουλίου ως κεντρικού συλλογικού οργάνου διοίκησης,
- να διασφαλίζει την ισόρροπη και δίκαιη εκπροσώπηση όλων των δημοτικών ενοτήτων,
- και να κατοχυρώνει στην πράξη την οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια των δήμων.
Η επιτυχία του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα κριθεί από το κατά πόσο θα ενισχύσει τη λειτουργική επάρκεια, τη δημοκρατική νομιμοποίηση και τον αναπτυξιακό ρόλο των δήμων.
Με εκτίμηση,